Vooruitgang in bedrijfsrapportage
door: Kamayani Barshilia | 6 december 2023
In het steeds veranderende jargon rondom duurzaamheid binnen bedrijven winnen de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) en het concept van dubbele materialiteit aan terrein en beïnvloeden ze de manier waarop organisaties rapporteren en strategisch plannen. Deze blog onderzoekt de onderlinge verbanden tussen CSRD en dubbele materialiteit en wat dit betekent voor bedrijven in de toekomst.
De CSRD is op 5 januari 2023 in de Europese Unie (EU) van kracht geworden en vervangt de voormalige NFRD (Non-Financial Reporting Directive). De CSRD actualiseert en versterkt de regels met betrekking tot de rapportage van sociale en milieu-informatie door bedrijven door de invoering van de European Sustainability Reporting Standards (ESRS) [1] . Een bredere groep grote bedrijven, waaronder niet-EU-bedrijven en beursgenoteerde mkb's (kleine en middelgrote ondernemingen), is nu verplicht om over duurzaamheid te rapporteren.
De kern van CSRD wordt gevormd door het concept van dubbele materialiteit, een combinatie van impactmaterialiteit en financiële materialiteit. Dubbele materialiteit is een uitbreiding van het traditionele concept van milieu-, sociale en governance-materialiteit (ESG), waarbij de klimaatgerelateerde impact op het bedrijf en de invloed van het bedrijf op het klimaat en andere maatschappelijke vraagstukken worden onderzocht.
“Artikel 19a(1) en artikel 29a(1) van Richtlijn 2013/34/EU verplichten ondernemingen om te rapporteren over zowel de gevolgen van hun activiteiten voor mens en milieu als over de wijze waarop duurzaamheidskwesties de onderneming beïnvloeden. Dit wordt het dubbele materialiteitsperspectief genoemd, waarbij de risico's voor de onderneming en de gevolgen van de onderneming elk één materialiteitsperspectief vertegenwoordigen.”
– Richtlijn (EU) 2022/2464 van het Europees Parlement en van de Raad [2]
Impact Materiality (Inside-out Lens): De positieve en negatieve effecten van een bedrijf op mens en milieu zijn direct gekoppeld aan de waardeketen, zowel stroomopwaarts als stroomafwaarts.
Financiële relevantie (van buiten naar binnen): De invloed van risico's of kansen op de financiële resultaten van een bedrijf die niet gedetailleerd worden weergegeven in financiële rapporten, zoals kasstroom of ondernemingswaarde.
Een duurzaamheidsthema voldoet aan de criteria van dubbele materialiteit wanneer het als materieel wordt beschouwd vanuit een impactperspectief, een financieel perspectief, of beide perspectieven tegelijk. [3]
*De verantwoordelijkheid voor het Integrated Reporting Framework ligt gezamenlijk bij de International Sustainability Standards Board (ISSB) en de International Accounting Standards Board (IASB). International Financial Reporting Standards (IFRS) S1 bouwt voort op het concept van middelen en relaties zoals dat in het Integrated Reporting Framework te vinden is, om te beschrijven hoe duurzaamheid de vooruitzichten van een bedrijf kan beïnvloeden. [4]
**De standaarden van de Sustainability Accounting Standards Board (SASB) dienden als basis voor IFRS bij het opstellen van de ISSB-standaarden. Het gebruik van de SASB-standaarden is daarom een goede voorbereiding op de implementatie van de ISSB-standaarden. De verantwoordelijkheid voor de SASB-standaarden ligt nu bij de ISSB. De ISSB-standaarden bouwen voort op de SASB-standaarden.**
***De aanbevelingen van de Task Force on Climate-Related Financial Disclosures (TCFD) hebben ook gediend als basis voor de ISSB-standaarden en zijn volledig in de standaarden opgenomen. ISSB zal vanaf 2024 de verantwoordelijkheid voor de TCFD-monitoring op zich nemen.
CSRD-vereisten
1. Rapportage tijdens de fase-in
De rapportageregeling* treedt in werking in vier fasen:
- Grote bedrijven die al onder de NFRD vallen, beginnen in 2025 met de rapportage over hun boekjaar 2024.
- Grote bedrijven die momenteel niet onder de NFRD vallen, beginnen in 2026 met de rapportage over hun boekjaar 2025.
- Europese beursgenoteerde mkb-bedrijven (met uitzondering van micro-ondernemingen) moeten vanaf 2027 verslag uitbrengen over hun boekjaar 2026.
- Niet-EU-bedrijven met een netto-omzet van meer dan € 150 miljoen in de EU moeten vanaf 2029 op geconsolideerd niveau rapporteren over hun boekjaar 2028.
De richtlijn is van toepassing op alle entiteiten binnen de EU, inclusief dochterondernemingen van moederbedrijven buiten de EU, die aan een van de bovenstaande voorwaarden voldoen.
Criteria voor een groot bedrijf (voldoet aan twee van de drie criteria):
- Meer dan 250 medewerkers
- Netto-omzet van meer dan €40 miljoen
- Een balanstotaal van meer dan € 25 miljoen.
2. Rapportage op basis van ESRS
De CSRD-rapportage moet uiterlijk twaalf maanden na de balansdatum van een onderneming worden ingediend in een elektronisch rapportageformaat dat voldoet aan de eisen van artikel 3 van de Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/815 van de Commissie.
De ESRS is van toepassing op alle bedrijven die onder de reikwijdte van de CSRD vallen. Het ESRS-pakket omvat de Gedelegeerde Akte van de Europese Commissie [5] , waarin twee overkoepelende standaarden en tien aanvullende duurzaamheidsstandaarden worden uiteengezet die de openbaarmaking van ESG-informatie regelen [6] . Deze standaarden zullen vanaf 1 januari 2024 gezamenlijk als wet in de EU worden gehandhaafd.
Naar verwachting zullen er in 2024 tien sectorspecifieke normen worden ingevoerd die bedrijven in sectoren met een grote impact (zoals energieproductie, wegvervoer, voedsel/dranken, enz.) verplichten om meer informatie openbaar te maken.
Naast het voldoen aan de rapportagevereisten van ESRS, moet de CSRD-rapportage ook worden ingediend via een elektronisch rapportageformaat zoals beschreven in artikel 3 van de Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/815 van de Commissie [7] , en moet deze worden ingediend binnen maximaal 12 maanden na de balansdatum van de onderneming.
3. Dubbele materialiteitsbeoordeling
De basis van duurzaamheidsrapportage binnen ESRS ligt in de dubbele materialiteitsbeoordeling.
ESRS 2 beschrijft de algemene openbaarmakingsvereisten met betrekking tot de manier waarop een bedrijf impacten, risico's en kansen identificeert en de materialiteit ervan beoordeelt. Daarnaast geeft de ESRS richtlijnen voor de beoordeling van dubbele materialiteit. Deze beoordeling is gebaseerd op de analyse van zowel impacten als afhankelijkheden. Bedrijven zijn verplicht hun bestaande en potentiële impacten, evenals de bijbehorende risico's en kansen, in hun gehele waardeketen te identificeren en te beoordelen. Dit onderzoek strekt zich uit over de korte, middellange en lange termijn.
Als een bedrijf vaststelt dat een onderwerp niet materieel is en er daarom voor kiest om de openbaarmakingsvereisten in een thematisch ESRS uit te sluiten, wordt het bedrijf gevraagd een beknopte toelichting te geven op de bevindingen van de materialiteitsbeoordeling van dat onderwerp.
4. Verzekering door derden
Beperkte zekerheidstelling met betrekking tot duurzaamheidsinformatie is verplicht vanaf het eerste rapport, met de mogelijkheid om in de loop der tijd over te stappen op redelijke zekerheidstellingseisen. Deze zekerheidstelling omvat de naleving van ESRS en de procedure voor het identificeren van gerapporteerde duurzaamheidsinformatie.
Dubbelklik naar het proces voor de beoordeling van dubbele materialiteit
Dubbele materialiteit gaat verder dan louter rapportage; het vertegenwoordigt een strategische noodzaak die de financiële prestaties van een bedrijf in overeenstemming brengt met de impact ervan op de maatschappij en het milieu. In een tijdperk waarin bedrijven steeds meer onder de loep worden genomen om hun duurzaamheidsinspanningen openbaar te maken, kan het omarmen van dubbele materialiteit vertrouwen kweken, innovatie stimuleren en waarde creëren die zowel het bedrijf als de bredere samenleving ten goede komt.
Stapsgewijze handleiding
Bijlage B van ESRS 1 Algemene vereisten bevat uitgebreide instructies voor het uitvoeren van een beoordeling van dubbele materialiteit. De stappen zijn in grote lijnen als volgt:
Stap 1: Breng de belangrijkste belanghebbenden in kaart en betrek ze erbij.
ESRS biedt richtlijnen voor het betrekken van verschillende soorten stakeholders: getroffen groepen en gebruikers van duurzaamheidsinformatie. Betrokkenheid van stakeholders is erop gericht inzicht te krijgen in de manier waarop de organisatie externe en interne personen kan beïnvloeden en om input en feedback te verzamelen over belangrijke duurzaamheidskwesties.
Stap 2: Selecteer relevante duurzaamheidsthema's
De ESRS schetst een reeks sectoronafhankelijke duurzaamheidsaspecten (onderwerpen, subonderwerpen en sub-subonderwerpen) waarmee organisaties rekening moeten houden bij hun materialiteitsbeoordeling. Daarnaast wordt van organisaties verwacht dat zij duurzaamheidsaspecten identificeren die specifiek zijn voor hun activiteiten en die mogelijk niet expliciet in de ESRS worden behandeld.
Om potentieel relevante duurzaamheidsvraagstukken te identificeren, moeten organisaties deskundigen en belanghebbenden raadplegen en factoren in overweging nemen zoals hun operationele sectoren, geografische werkgebieden en de verschillende fasen binnen hun waardeketen.
Stap 3: Definieer de gevolgen, risico's en kansen
Definieer duurzaamheidsvraagstukken in termen van hun impact en de risico's en kansen die ze met zich meebrengen. De impact van elk onderwerp kan positief of negatief zijn, zowel feitelijk als potentieel. Deze impact, de bijbehorende risico's en kansen kunnen zich voordoen op de korte, middellange of lange termijn en de gehele waardeketen omvatten.
Stap 4: De ernst van de impact beoordelen
Nadat duurzaamheidskwesties zijn gecategoriseerd op basis van hun impact, risico's en kansen, is de volgende stap het kwantificeren van deze aspecten. Om de impact te beoordelen, moet rekening worden gehouden met de ernst ervan – de schaal, de reikwijdte en de mate waarin deze onherstelbaar is. [8]De organisatie moet drempelwaarden voor de ernst van de effecten vaststellen om te bepalen welke effecten in haar duurzaamheidsverklaringen worden opgenomen.
Om gegevens te verzamelen voor deze kwantitatieve beoordelingen, dienen organisaties intern en extern met belanghebbenden en experts in gesprek te gaan via interviews, enquêtes en workshops. Naast deze bottom-up benadering is het raadzaam om de resultaten ook holistisch en van bovenaf te evalueren.
Stap 5: Evalueer de financiële kansen en risico's
De eerste stap bij het beoordelen van de financiële materialiteit is het identificeren van risico's en kansen die van invloed zijn op de financiële groei, prestaties en positie van de organisatie. Nadat de organisatie haar risico's en kansen heeft geïdentificeerd, moet zij vaststellen welke daarvan als materieel worden beschouwd voor rapportage, rekening houdend met zowel de waarschijnlijkheid van hun optreden als de potentiële omvang van hun financiële impact. CSRD vraagt bedrijven om de triggers van financiële effecten vanuit twee perspectieven te evalueren: de mogelijkheid om middelen te gebruiken of te verkrijgen en te vertrouwen op bestaande relaties.
Stap 6: Bevindingen consolideren en een dubbele materialiteitsmatrix ontwikkelen
Codeer de input van belanghebbenden en ken scores toe aan elk onderwerp. Door een drempelwaarde of grens te hanteren, kunnen deze onderwerpen worden gerangschikt en onderverdeeld in relevante onderwerpen – die in aanmerking komen voor duurzaamheidsrapportage – en minder relevante onderwerpen.
Stap 7: Strategische rapportage
Voor elke duurzaamheidskwestie die als relevant wordt beschouwd, vereist ESRS informatie met betrekking tot het bestuur, de impact, het beheer van risico's en kansen, het beleid, de doelstellingen en acties, en de meetmethoden.
Aan de slag
- Voer een grensanalyse uit om de reikwijdte en implicaties van CSRD voor uw organisatie te begrijpen.
- Begin met een dubbele materialiteitsbeoordeling om thema's rondom materiële duurzaamheid te identificeren en af te stemmen op de dubbele materialiteitsvereisten van CSRD.
- Voer een CSRD-gereedheidsbeoordeling uit om het niveau van organisatorische volwassenheid met betrekking tot elk materieel onderwerp te evalueren.
- Overweeg passende gegevensverwerkingsprocessen en interne controles en begin met het verzamelen van de duurzaamheidsgegevens die vereist zijn door ESRS.
Bedrijven zullen waarschijnlijk problemen ondervinden met betrekking tot data en kennis, wat het belang onderstreept van reflectie op de impact van CSRD om adequaat voorbereid te zijn op toekomstige rapportageverplichtingen.
ClimeCo ondersteunt bedrijven bij het voldoen aan de CSRD-richtlijnen en andere regelgeving en kaders voor duurzaamheidsrapportage. Neem contact met ons op voor meer informatie.
[1] European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG) – Eerste versie van het ESRS-concept
[2] Officiële Journal van de Europese Unie – Richtlijn (EU) 2022 / 2464
[3] Ecobe – Dubbele materialiteit
[4] Internationale standaarden voor financiële verslaggeving (IFRS) – Over de ISSB
[5] Europese Commissie – Rapportage over duurzaamheid van ondernemingen
[6] European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG) – Europese normen voor duurzaamheidsrapportage
[7] Officiële Journal van de Europese Unie – Gedelegeerde verordening van de Commissie
[8] European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG) – Conceptuele richtlijnen voor dubbele materialiteit
Woordenlijst
Richtlijn Corporate Sustainability Reporting (CSRD)
Richtlijn niet-financiële verslaggeving (NFRD)
Europese standaarden voor duurzaamheidsverslaglegging (ESRS)
Kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's)
Milieu, sociaal en bestuur (ESG)
Internationale Raad voor Duurzaamheidsnormen (ISSB)
Internationale Accounting Standards Board (IASB)
Internationale standaarden voor financiële verslaggeving (IFRS)
Sustainability Accounting Standards Board (SASB)
Task Force voor klimaatgerelateerde financiële openbaarmakingen (TCFD)
Over de auteur
Kamayani Barshilia is Senior Manager bij het Sustainability, Policy and Advisory-team van ClimeCo. Haar achtergrond ligt in het ondersteunen van bedrijven bij hun duurzaamheidsstrategie, van ideeënontwikkeling en het vaststellen van prioriteiten (materialiteitsbeoordelingen) tot het formuleren van doelstellingen en rapportage. Ze heeft gewerkt met diverse sectoren en in verschillende regio's.
